Deprem kataloğu ve sismik hareketlilik
Deprem kataloğu; büyüklük, konum, derinlik, zaman ve kümelenme bilgileriyle bölgesel sismik hareketliliğin ana göstergesidir. Bu veri, sistemde en yüksek ağırlıklı katmandır. Tek başına kesin deprem tahmini üretmez; ancak aktif fay çevresindeki güncel hareketliliği anlamak için en güvenilir temel veridir.
Kullanim alani: Son 24 saat / seçilen zaman penceresi içindeki deprem sayısı, maksimum büyüklük, merkez üssüne mesafe, derinlik ve şehir çevresindeki sismik yoğunluk.
Izlenen parametreler: Deprem sayısı, maksimum magnitüd, odak derinliği, şehir merkezine uzaklık, zaman penceresi, büyüklüğe göre enerji benzeri ağırlık.
Deniz seviyesi, gelgit ve kıyı yüklemesi
Deniz seviyesi ve gelgit kaynaklı yükleme, fay üzerindeki Coulomb gerilmesini küçük miktarlarda değiştirebilir. Etki genellikle zayıftır; ancak kritik gerilim seviyesine yaklaşmış bazı faylarda tetikleyici/kolaylaştırıcı çevresel faktör olarak değerlendirilebilir.
Kullanim alani: TUDES istasyonlarındaki deniz seviyesi sapması, kısa dönem değişim hızı, yakın kıyı istasyonlarının şehir üzerindeki mesafe azalan etkisi.
Izlenen parametreler: Deniz seviyesi z-score, aynı saat bazlı sapma, 1 saat / 6 saat değişim, istasyon-şehir mesafesi, mesafe ağırlığı.
Atmosfer basıncı ve meteorolojik değişkenler
Atmosfer basıncı yeryüzüne uygulanan yüzey yükünü değiştirir. Bu değişim tek başına deprem üretici bir mekanizma olarak kabul edilmez. Ancak por basıncı, yüzey yüklemesi ve kabuk gerilimi bağlamında düşük ağırlıklı yardımcı çevresel parametre olarak izlenebilir.
Kullanim alani: Şehir bazlı meteoroloji istasyonlarında basınç anomalisi ve hızlı basınç değişimi izlenir. Ani meteorolojik değişimler risk skorunda yardımcı sinyal olarak düşük ağırlıkla kullanılır.
Izlenen parametreler: Basınç z-score, 6 saatlik basınç değişimi, 24 saatlik basınç değişimi, varsa sıcaklık/nem/rüzgâr/yağış yardımcı notları.
Öncü deprem / sismik sekans izleme
Öncü deprem, ancak daha büyük ana şok gerçekleştikten sonra geriye dönük olarak kesin adlandırılabilir. Bu nedenle platform, kesin öncü deprem ilanı yapmaz; kısa sürede artan sismik oran, mekânsal kümelenme, magnitüd artışı ve büyük/küçük deprem oranı gibi göstergelerden düşük-orta ağırlıklı bir sismik sekans sinyali üretir.
Kullanim alani: Son 7 gün içindeki depremlerden, son 24 saat ve son 6 saat yoğunluğu; önceki 72 saate göre ivmelenme; merkez üssü kümelenmesi; M3.5 ve üzeri yakın olayların etkisi izlenir.
Izlenen parametreler: 24 saatlik deprem sayısı, 6 saatlik deprem sayısı, önceki 72 saate göre hızlanma, yakın mekânsal kümelenme, maksimum magnitüd, M3+ olay oranı, sismik kapı katsayısı.
Jeomanyetik izleme
Jeomanyetik alan değişimleri bazı çalışmalarda deprem öncesi anomalilerle ilişkilendirilmiştir; ancak bu alan bilimsel olarak tartışmalıdır. Güneş fırtınaları, iyonosfer ve küresel manyetik aktivite önemli karıştırıcı etkilerdir. Bu nedenle sistemde yalnızca düşük ağırlıklı yardımcı gösterge olarak yer alır.
Kullanim alani: Türkiye jeomanyetik istasyonları ve/veya global jeomanyetik verilerden F alanı sapması hesaplanır. Şehir skorunda mesafe ağırlıklı anomali olarak kullanılır.
Izlenen parametreler: F toplam alan değeri, istasyon bazlı z-score, şehir-istasyon mesafesi, mesafe ağırlığı, maksimum ve ortalama anomali.
SWARM / uydu tabanlı jeomanyetik izleme
SWARM benzeri uydu jeomanyetik verileri, iyonosferik ve manyetosferik değişimleri izlemek için değerlidir. Deprem öncülü olarak yorumlanması tartışmalıdır. Bu nedenle sistemde yalnızca çok düşük ağırlıklı yardımcı manyetik anomali göstergesi olarak kullanılır.
Kullanim alani: Şehir bazlı F_total değerlerinden z-score ve kısa dönem manyetik değişim hesaplanır. Risk skoruna sınırlı katkı sağlar.
Izlenen parametreler: F_total, şehir bazlı z-score, 6 saat / 24 saat değişim, kısa dönem manyetik sapma.
Ay evresi ve gelgit katsayısı
Ay ve Güneş kaynaklı gelgit kuvvetleri deniz seviyesi ve katı Yer üzerinde periyodik yükleme oluşturur. Etki küçüktür; fakat bazı çalışmalarda belirli fay tiplerinde istatistiksel tetikleme ilişkileri tartışılmıştır. Sistem bu veriyi çok düşük ağırlıklı periyodik çevresel gösterge olarak kullanır.
Kullanim alani: Ay fazı, aydınlanma oranı, Ay yaşı ve yeni ay/dolunay dönemlerinde yükselen spring tide etkisi hesaplanır.
Izlenen parametreler: Ay yaşı, aydınlanma oranı, Ay fazı, spring_factor, önceki/sonraki yeni ay, ilk dördün, dolunay ve son dördün zamanları.
Çok parametreli risk göstergesi yaklaşımı
Platform tek bir parametreden deprem tahmini üretmez. Sismik hareketlilik ana katmandır; deniz seviyesi, basınç, meteoroloji, jeomanyetik, SWARM ve Ay/gelgit göstergeleri yalnızca yardımcı katman olarak değerlendirilir. Çevresel katmanlar, sismik hareketlilik yokken tek başına yüksek risk üretmeyecek şekilde baskılanır. Sonuç yalnızca farkındalık amaçlı izleme skorudur.
Kullanim alani: Farklı veri katmanlarının aynı bölgede olağan dışı davranıp davranmadığını karşılaştırmalı göstermek ve kullanıcıya anlaşılır düşük/orta/yüksek izleme seviyesi sunmak.
Izlenen parametreler: Ağırlıklı çoklu skor, baskın sismik aktivite ağırlığı, çevresel yardımcı ağırlıklar, sismik kapı katsayısı, z-score normalizasyonu, mesafe ağırlığı ve eşik sınıflandırması.